1. PLASTİK REFRAKTERLERİN APLİKASYONU

Plastik malzemelerin en büyük özelliği yumuşak olmalarından dolayı istenilen şekli alabilmeleridir. Plastik refrakterlerin kullanıldıkları yerler de, diğer refrakterlere göre aplikasyon sürelerinin kısalığı önemli bir avantajdır.

Aplikasyonları pnömatik tabancayla yapılırken istenilen şekil verilebildiği gibi kolayca da tıraşlanabilirler. Çeşitli ankraj sistemleri ile kullanılacakları yere bağlandıklarından sert bir yapı oluştururlar. Aynı zamanda iyi bir izolasyon malzemesi olduğu bilinmektedir.

MALZEMENİN STOKLANMASI

Plastik malzemeler naylon torbalar içersinde rutubetlerini kaybetmeyecek şekilde ve mukavva kutularda ambalajlanırlar. Kapalı ve serin yerlerde min. +3°C'de muhafaza edilmelidirler. Eğer açık havada muhafaza ediliyorlarsa, paletlerin birbirine çok yakın konulmaları ve üzerlerinin branda veya benzeri örtü ile örtülmeleri gereklidir.

Stoklama sırasında donan bir plastik malzeme tekrar kullanılabilir. Ancak, ambalajı bozulmadan donun çözülmesi gerekir. Çok acil durumlarda donuk halde de uygulanabilirler. Ancak, bu gibi hallerde değişik bir ısıtma ve sinterleştirme kürü uygulanır. Bu hallerde kürün başlama ısısı 25-­35°C' dir.

Isı ile sertleşen plastik malzemeler tabii nemlerini buharlaşma yolu ile kaybederler. Dolayısıyla bu tip plastiklerin stoklanmaları esnasında nemli olarak korunmaları gerekir. Nemini kaybetmiş bir plastik sertleşerek ufalanır ve aplikasyon sırasında zorluk çıkarır. Isı ile sertleşen plastiklerin stoklama süresi genel olarak 6-12 ay arasında değişir.

Hava ile sertleşen plastiklerin stoklama süresi ise genellikle max. 6 aydır. Bu tip malzemelerin sertleşmeye başlamaları nemlerini kaybetmeleri değil kendi içlerindeki doğal reaksiyondur.

Stoklama süreleri içinde malzemeler sürekli olarak kontrol edilmelidir.

APLİKASYON İÇİN GEREKLİ ALET VE AVADANLIKLAR

Elde kullanılabilen 1200 darbe/dak. ile pnömatik olarak çalışan sıkıştırma (dövme) tabancası, plastik refrakter aplikasyonunun ana aletidir. Tabanca tercihan 3/4" Iık bir hava hortumuna bağlıdır. Bu hortumlar birden fazla tabancanın kullanıldığı yerlerde merkezi bir hava manifoltuna bağlıdırlar;

a) Dağıtım manifoldu birden fazla tabanca çalıştırmak için kullanılan merkezi bir dağıtım tablosudur. Tabanca bozulduğu veya hava hortumu patladığı zaman bağlı olduğu vana kapatılarak gereken tedbir alınabilir.

b) Dövme tabancaları için lüzumlu olan hava ihtiyacı 90-100 PSI'da 0.648 m3/dak.'dır. 4-6 tabanca bir arada çalışacaksa gerekli hava 4 m3/dak.'dır. Tabancaya bağlı hava hortumunun boyu uzadıkça gerekli hava basıncının miktarı da artar.

YAN DUVARLARIN PLASTİK APLİKASYONU        

Malzeme ambalajından çıkartılarak katları ayrılır ve bu katlar yan yana kullanılacakları yere dizilirler. Dövme tabancası bu katlara daima 90° dik tutularak çalıştırılır. Sıkıştırma işlemi serilen malzemenin iyice sıkıştığına kanaat getirilinceye kadar devam ettirilir. Plastik malzeme genellikle projede belirtilen duvar kalınlığından 1.5-2 cm daha fazla yapılarak duvar yüzünün düzgün olmasını sağlamak amacıyla tıraşlama payı olarak kullanılır. Malzeme genellikle her iki ankraj sırası yüksekliğine kadar dövüldükten sonra tıraşlama işlemi yapılarak devam edilir.

KALIP KULLANILARAK PLASTİK DÖVÜLMESİ
 
Kemer, yanma hücresi, giriş ve çıkış kapıları, menhol v.s. gibi değişik şekilli yerlerde, yerin özelliğine göre hazırlanmış tahta veya sac kalıplar yerlerine yerleştirilir. Kalıpların iç yüzeylerinin malzemeye yapışmamaları için önceden yağlanmış olmaları gereklidir. Hatta aynı kalıp birden fazla kullanılacak ise kalıba sürülen yağın üzerine kalın bir yağlı kağıt tabakası sarılarak bunun da tekrar yağlanması gereklidir. Kalıpların sökülmesi arzuya bağlıdır. Fakat ısıtma kürüne geçilmeden önce ve malzeme şeklini bozmayacak şekilde nemini biraz kaybettikten sonra yerlerinden çıkarılmalıdır.

TAVANLARIN PLASTİK APLİKASYONU

Tavanlarda plastik dövme işlemi kalıp kullanılarak yapılır. Kalıp olarak alttan iyice desteklenmiş kalas veya panolar kullanılabilir. Çünkü dövme işleminde dikkat edilecek en önemli husus alan veya yükseklik ne olursa olsun malzemenin alttan yukarı doğru değil yandan sıkıştırılmasıdır. Aksi halde sarkma, kopma gibi neticeler verebilir.

Kalıpların içine plastik katmanlar dikine olarak yerleştirilerek aynı duvar sistemi gibi dövme tabancası malzemeye 90° dik ve yere paralel tutularak dövme işlemi yapılır.

Uygulanacak olan yüzeyin alanına göre kalıplar veya panolar sürekli yer değiştirilerek dövme işlemi devam ettirilir. Bu halde en az iki ankraj sırası dövme işlemi bitirilmeden önce kalıp sökülmez. Yine kalıpların iç yüzeyleri malzemenin yapışmaması amacıyla yağlanır.

ANKRAJ UYGULAMALARI

Plastik malzemeyi kullanılacağı yere bağlamak amacıyla çeşitli cins ve şekillerde çelik kancalar veya bağ tuğlaları kullanılır. Malzemenin duvara bağlanacağı yerler proje üzerinde belirtilmiştir. Önceden kanca veya tutucuların kaynak işlemleri yapılır ve bundan sonra dövme işlemi devam ederken bağlama tuğlaları da tutuculara yerleştirilirler. Bu tuğlaların dişlerinin dövülen plastiğin içine girmelerini sağlamak için bir tahta veya lastik tokmak ile tuğlaların üzerine kırılmayacak şekilde vurmak gereklidir. Bir sıra bağ kancası yerleştirildikten sonra yeni dövme işlemine bağ tuğlalarının aralarının doldurulması ile başlanır ve işlem böylece devam eder.

PLASTİĞİN TRAŞLAMA İŞLEMİ

Plastiğin istenilen kalınlık veya şekle getirilmesi için fazla kısmının alınmasına tıraşlama denir. Bunun için kısa saplı kürek, mala veya bu iş için yapılmış el aletleri kullanılır. Malzemenin özelliği her türlü şekle girmeye elverişli olduğundan tıraşlama veya elle şekillendirme için büyük bir güç gerekmez. Tıraşlama işleminin sıkıştırma ile aynı yönde yapılmasına dikkat edilmelidir. Tıraşlama veya şekillendirme esnasında parlak bir yüzeyde edilmemelidir. Aksi halde bünyedeki nem dışarıya çıkamaz ve malzemede daha sonraları kopmalar veya çatlamalar meydana gelebilir.

GENLEŞME DERZLERİ

Her refrakterin yapısında olduğu gibi plastik refrakter yapısı da termal genleşme gösterir. Bu nedenle uygulama sırasında genleşme derzleri yapılır. Derzlerin yer ve kalınlıkları proje üzerinde belirtilir. Genleşme derzi olarak strafor tabakalar veya cam yünü gibi malzemeler kullanılır. Bu malzemelerin kullanım amaçları çalışma esnasında yanarak kaybolmaları veya büzülerek refrakterin genleşmesine boşluk sağlamaktır.

Plastiğin en önemli yapısal özelliklerinden birisi de kurutma esnasında meydana gelebilecek yüzeysel çatlaklardır. Bu çatlaklar 8-10 mm.' den kalın veya derin olmadıkları hallerde bir mahsur teşkil etmezler. Aksi halde bu çatlaklar içlerine ince harç dökülerek kapatılırlar. Anormal geniş ve derin çatlaklar oluşması durumunda ise işlemler yeniden yapılmalıdır. Bu çatlakların oluşması, malzemenin sıkıştırılmasının iyi yapılmaması veya ısıtma kürünün geciktirilmesi gibi sebeplerdendir.

PLASTİKLERİN ISITMA KÜRÜ

Her cins plastiğin kendine has özellikleri olduğu gibi aynı zamanda da kullanıldıkları yerlere, amaçlara ve yapılış şekillerine göre kurutulma ve pişirilme teknikleri vardır. Fiziksel karakteristiklerine göre ısıtma kürleri değişir. İyi sıkıştırılan ve iyi kür yapılan bir plastiğin ömrü o derece uzun olur.

Hava ile kuruyan plastik cinslerinde kür işlemine başlanılmadan önce yüzeyde meydana gelen kuru tabaka ıslatılarak dökülmelerinin önüne geçilir. Kontrolsüz ve hızlı bir ısıtma kürü istenilmeyen sonuçlara yol açar.